“Tsena Art Malagasy-Digue”
Ambohipihaonan’ny mpizahatany vahiny sy…Malagasy!

[Raha mitaha amin’ny eto Antananarivo, na i Madagasikara aloha, be “touriste” eto.]

Mitana anjara toerana lehibe eo amin’ny sehatry ny Asa tanana sy ny fizahantany ny “Tsena Art Malagasy Route Digue”, na sampanana Ambohitrimanjaka. Azo heverina ho toy ny Ambohipihaonan’ny mpizahatany vahiny sy ny Malagasy ity tsena ity. Mahakasika izay indrindra dia nisy ny resadresaka nifanaovana tamin’ny filohan’ny “Fikambanan’ny Mpivarotra Art Malagasy” (FIMPIAMA) Razafindrabe Jeannot, ao anatin’ny faha-telopolo taonan’ny tsena sy ny fikambanana. Toy izao ny fanazavany raha nanontaniana mahakasika ny fivoaran’ity tsena eto ity ny tenany.

Ny Andafy rehetra

« Niha-nitombo niha-nitombo ny tsena. Azo lazaina hoe “tsena iraisampirenena” ity satria ny any Andafy rehetra ity no fantany. Tsy mahafantatra an’izany Andravoahangy izany izy. Tsy mahafantatra an’izany Pochard izany izy. Tsy mahafantatra an’izany COUM izany izy fa “Art malagasy” route digue no fantany . Izany hoe mivelatra be ity tsena ity maneran-tany.”

Ny tsena eto amin’ny “Art malagasy Digue” dia misokatra 7 andro tsy tapaka. Misy mivarotra hatrany amin’ny 9 ora alina any aza indraindray. “Ny eto mivarotra foana na alahady, na andro inona, na krismasy, na taombaovao. Satria ny “touriste” rehefa misy fotoana dia lasa izy miantsena. Ao anatin’ireny “week-end” ireny izy no tena mitsangatsangana”.

Raha misy andro tsy fiasana ataon’ny fanjakana dia tonga eto ny mpiasam-panjakana, ny olona ambony, ny mpanankarena miantsena eto. Eto izany tsy mifidy olona fa na Malagasy aza be dia be no miantsena eto. Fa manomboka miantsena ny Malagasy, indrindra indrindra tao anatin’ilay fotoana nisian’ilay hoe manao akanjo malagasy daholo, tena feno isaky ny alakamisy, isaky ny alarobia, miantsena ety daholo, manjifa an’ilay asa tanana malagasy.

Raha mitaha amin’ny eto Antananarivo, na i Madagasikara aloha be “touriste” eto. Ka hoy indray ny filohan’ny FIMPIAMA mahakasika an’io:“Izay no noteneniko anao hoe eto no mpivarotra fantatry ny olona indrindra. Ianao ange izao dia efa mahita an’ilay izy e! Mahatazana ianao dia efa mahita an’ireo fiara be dia be ireo e! Eto isika sy ianao dia mahita touriste foana, tsy tapaka mihitsy”.

Devizy sy ariary

Ny amin’ireo karazana mpizahatany betsaka miantsena eto dia nambarany fa “ Ny tena marina aloha izany ny Eoropeanina no tena betsaka tonga eto. Fa ny Aziatika efa manomboka mihatonga, ny Sinoa, ny Japoney. Ny Frantsay moa izany, efa karazana Malagasy ny Frantsay. Frantsay no tena betsaka, dia ny Italianina”.

Raha ny vola ampiasain’izy ireo indray dia hoy izy: “Misy mampiasa vola vahiny na devizy, misy mampiasa vola gasy. Misy ny sasany eto ihany no manakalo satria efa misy fanaovana fanakalozam-bola eto. Efa “agrée” mihitsy izany manao “changes” izany, mandoa patanty sy ny sisa”.

Raha nametrahana fanontaniana momba ny vola tena tiany izy, vola vahiny sa vola malagasy, dia toy izao no navaliny. “Aminay vola vahiny no tena tianay. Raha miteny izao ilay mpivarotra hoe 10 euros, misy lanjany kokoa ilay 10 euros. 10 euros izao eo amin’ny 50 000 ariary. Ohatra ny hoe tsy misy dikany amin’ilay Vazaha ilay 10 euros…Fa isika ilay hoe atakalo vola gasy mihitsy ilay izy, misy lanjany be aminy ilay vola. Lasa be dia be ilay vola, dia miady varotra izy.”

Zavatra ohatra ny ahoana ny asa tanana tena vidin’ireo “touriste” ireo amin’ny ankapobeny? Zavatra inona no tena mahaliana azy na tena tiany ? “ Ny Eoropeanina sasany miaro tontolo iainana dia tsy mividy hazo, tsy mividy “croco”, hoy izy. “ Fa ny tena mividy “croco” izao dia ny Sinoa, dia ny Anglisy, ny afrikanina, izay no tena mividy hoditra. Ao Eoropa izany misy miaro ny tontolo iainana, vao mahita izy hoe “itony voay” dia tsy mividy, na koa hoe itony “bois de rose”, dia tsy mividy izy”, hoy izy nanohy nanazava.

Manahoana rehefa hitondra ilay entana “ art malagasy” hivoaka ny seranampiaramanidina amin’izay? Nisy fotoana hoe tsy tafavoaka teny Ivato ilay izy, efa voavaha ve iny olana iny? “Vao omaly aho no niresaka tamin’ny minisitra. Hamoaka didim-panjakana mikasika an’io izy ka izay rehetra momba ny Asa tanana dia azo havoaka.”, hoy ihany ity filohan’ny fikambanan’ny tsena eto amin’ny “Art malagasy route digue” ity.