Anosimanjaka-Ambohitrimanjaka :
Misy mponina tranainy taranak'andriana japoney nitsoaka nankaty Madagasikara !

« Malagasy, iza moa ianao? » Io no lohatenin'ilay Fampirantiana natao tao amin'ny Lapan'Andafiavaratra, izay nokarakarain'ny Fanjakana malagasy, ary tafiditra tao anatin'ny fankalazana ny fetin'ny fahaleovantena (1973-1974). Raha mikasika an'Anosimanjaka sy Ambohitrimanjaka manokana dia voalaza fa misy mponina tranainy ao, izay taranak'Andriana japoney nitsoka nankaty Madagasikara !

Avy aiza marina ny fihavian'ny Malagasy ? Indonezianina ve ny Malagasy ? Afrikanina ve ny Malagasy ? Arabo ve ny Malagasy ? Taranaka tantsambo piraty eraopeanina ve ny Malagasy ? Jiosy ve ny Malagasy ? Anisan'ireo fanontaniana marobe mipetraka na apetraky ny olona, indrindra fa ny Malagasy ireo. Mbola mety misy hafa koa aza tsy voalaza.

Lovantsofina

Anosimanjaka dia tanàna miala eo amin'ny 15 kilaometatra andrefan'Antananarivo renivohitr'i Madagasikara, ary ao anatin'ny kaominin'Ambohitrimanjaka, distrikan'Ambohidratrimo. Izao fitantarana izao dia niainga tamin'ny alalan'ny fanadihadiana natao tao an-toerana, izay voasoratra ao anatin'ny firaketana ny tantaran'Ambohitrimanjaka. Raha ny marina dia lovantsofina noraketina an-tsoratra izy io ka toy izao no voalaza ao, izay ezahina tsy asiana fanovana arak'izay nanoratana azy :

« Faritra toy ny faritra rehetra manana ny tantara mampiavaka azy Ambohitrimanjaka. Raha ny tantara no zohina dia TAFOHASINA no anarany fahiny, fa ny hoe AMBOHITRIMANJAKA dia taty amin'ny vanimpotoana nanjakan'Andrianampoinimerina (1787-1810). Maro ny hevitra mifamahofaho ny momban'ny anarana hoe TAFOHASINA fa ny azo ambara dia ny maha-vohitra fitsoahana azy na fandosiran'andriana azy fahiny. Izany hoe ny TAFO dia midika ho fialokalofana, fierena amin'ny loza, ny HASINA kosa dia marim-panajana ireo andriana na havan'andriana. Zava-dehibe arak'izany ny hevitry ny teny hoe TAFOHASINA raha io dikanteny eo ambony io no andraisana azy, satria mbola io ihany koa ny fototra maha-EFA-DRAY EFA-DRENY an'Ambohitrimanjaka.

Izao no azo anazavana azy : Ny « efa-dray efa-dreny » dia endri-piraisankina iray niarahan'ireo foko na vondron'olona efatra samihafa teto Ambohitrimanjaka ireo. Ireo foko na vondron'olona ireo anefa dia naterak'ilay fandosirana, na filefan'ireo andrian-dresy tany amin'ny faritra nisy azy tany.

Zava-niseho izany tamin'vanim-potoana nanjakan'i Andrianjaka (1610-1630) raha nitsoaka teto Ambohitrimanjaka ANDRIAMBE zana-drahalahiny (zanak'ANDRIANTOMPOIKOINDRINDRA) noho ny tsy fitiavan'ireo mpiray rà aminy. Ny taranak'io Andriambe io izay nanambady tompon-tany no ZANATOMPOMASINA iray amin'ireo foko maha-EFA-dray EFA-DRENY an'Ambohitrimanjaka.

Toy izany koa ny zava-niseho raha nitsoaka teto ANDRIAMANJAKATOKANA zanak'i ANDRIATSITAKANDRIANA, noho ny fanenjehan'ny rahalahany azy. Rehefa nasandratra ho mpanjaka i ANDRIAMANJAKATOKANA, dia nalain'ny zanaka vavimatoan'ANDRIAMASINAVALONA Anosimanjaka. Tsy tanteraka anefa izany raha tsy teo ANDRIAMAHOZOMBE andriana avy amin'ny foko TAHIAMANANGOANA nanampy an'i RANAVALOTSIMITOVIAMINANDRIANA. Ary ny taranak'io ANDRIAMAHOZOMBE io no natao hoe ZANAMAHOZO anisan'ireo foko nahatonga ny EFA-DRAY EFA-DRENY.

Ankoatran'ireo, ny ZANADOHARANO, na ireo taranak'andriana nomena zo hanjaka dia tsy avy aiza akory fa mponina efa teto ihany saingy nomena tombontsoa manokana noho ny fanampiany an'i Andrianampoinimerina tamin'ny fisamborana an-dRABEHETY na ANDRIANTOMPONIMERINA mpanjaka nanjaka tapany tao Ambohidratrimo. Farany, izay isan'ireo lehibe indrindra satria efa tompon-tany hatry ny ela dia ny TAMPANGA, izay ANTAIROKA ihany araka ny tantara. Ireo Antairoka ireo dia taranak'andriana resy avy any Japon no nitsoaka, ka tonga teto Madagasikara tokony tany amin'ny taonjato faha-8 tany ho any, ary ny taona manodidina ny 1575 no heverina ho nahatongavany teto Ambohitrimanjaka na teny Anosimanjaka. »

Anarana sy jeografia

Mikasika io tantara io sy ny anarana voalaza ao dia toy izao ny zavatra hita sy voalaza momba ny teny hoe « tapangan », « root (part of plant) en Taiwan », araka ny voalaza ao amin'ny Wiktionary. Izany hoe, « tapangan » dia fakana karazana zavamaniry iray any Taiwan. Ny ampanga anefa dia tsy inona fa zavamaniry anaty dobo na farihy, izay naniry betsaka teny amin'ny manodidina an'Ambohitrimanjaka sy Anosimanjaka iny fahizay. Mitovitovy fanononana ihany na ity « tapangan » any Taiwan ity, na ny « Tapanga » voalazan'ny tantara momba an'Anosimanjaka sy Ambohitrimanjaka.

Ara-jeografia, i Taiwan dia nosy iray ao atsimo atsinanan'i Sina, ary ao atsimo andrefan'i Japon no misy azy. Noho izany dia mipetraka ny fanontaniana hoe misy ifandraisany ve izany ireo teny ireo, izay tsy vitan'ny hoe mitovitovy fanononana sy fototeny fa koa mitovitovy dika ? Marihina fa maro amin'ny teny malagasy no manana fototra avy amin'ny teny hafa (indonezianina, bantu, soahili, arabo, sns...).

Fitantarana hafa

Ankoatr'izany, toy izao indray no voalaza momba an'i Japon arak'izay hita amin'ireo fitantarana hafa. Teo anelanelan'ny taonjato faha-8 sy faha-16, dia voamariky ny adin'ny fanjakana tompomenakely tsy an-kijanona teo amin'ireo foko sy andriana (daimyo) i Japon, izay nifindra avy amin'ny fahefana imperialy afovoany ho amin'ny fizarazarana tafahoatra, izay niafara tamin'ny vanim-potoanan'i Sengoku. Ireo fifandirana ireo, izay matetika ho an'ny fifehezana an'i Kyoto na ny fahamboniana isam-paritra, dia nahitana ny fiakaran'ny kilasin'ny samurai, izay nitarika ho amin'ny fampiraisana farany nataon'i Tokugawa Ieyasu tamin'ny taona 1600 teo ho eo.

Ireto avy ireo fifandirana lehibe tamin'ity vanim-potoana ity :

• Vanim-potoana Heian (taonjato faha-8-12) : Ady tamin'ny Emishi tany avaratra sy fifaninanana teo amin'ny fitsarana, izay niafara tamin'ny Adin'i Genpei (1180-1185) teo amin'ireo foko Taira sy Minamoto.
• Vanim-potoanan'i Kamakura sy Muromachi (taonjato faha-12-16) : Fananganana ny shogunate, narahin'ny Adin'i Nambokuchō (samy fitsarana, 1336-1392).
• Vanim-potoanan'ny Sengoku (tapaky ny taonjato faha-15 ka hatramin'ny faramparany taonjato faha-16) : Fantatra amin'ny anarana hoe vanim-potoanan'ny Fanjakana Miady, niavaka tamin'ny ady niely patrana izany, indrindra fa ny Adin'i Ōnin (1467-1477), izay niteraka fifandonana mihoatra ny zato taona.
• Firaisankina (faran'ny taonjato faha-16) : Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi, ary farany Tokugawa Ieyasu dia nandresy ny daimyos, izay niafara tamin'ny Adin'i Sekigahara tamin'ny 1600.